İstatistik Nedir? – Ne İşe Yarar

İstatistik – Nedir? – Ne İşe yarar? – Nasıl Yapılır?

İstatistik bir bilim ve matematik dalıdır. Belli başlı iş kolları, sektörler ve alanlardaki tüm bilgileri toparlayıp, sonuca varmak için, belirlenmiş bir yöntem ve düzende sayılara dökme işidir. Tabii ki böylesine büyük bir kavram hakkında istatistik nedir sorusuna verilecek cevap bu kadar sınırlı değildir. Bizler günlük yaşamımızda farkında olmasak da bankalardan verdi dairelerine, okullardan çoğu özel sektöre kadar birçok alanda istatistikten yararlanılmaktadır. Örneğin, ülke, il, ilçe, köy gibi yerleşim yerlerindeki nüfus sayımı, tarım ve bankacılık sektörlerindeki değerler ele alınırken önce bilgiler toplanır, ardından sayı, şekil, tablo ve grafikler ile sonuçlandırılır.

 

İstatistik temel kavramları arasında değişkenlik, ölçme ve ölçekler bulunur.

Değişkenlik, bilgilerin, olguların; gözlem, durum ve özelliklere göre değişkenlik gösterme durumudur. Süreksiz, sürekli, nicel ve nitel gibi başlıklara ayrılır.

Ölçme ve ölçekler ise, belirli kurallar çerçevesinde istatistiki olguları ölçme ve ayırma işlemidir. Ölçme, istatistik kurallarına uygun olarak bilgi ve sayılara semboller atamaktır. Ölçekler arasında da sınıflama (nomina) ve sıralama (ordinal) bulunur. Ölçekler arası bilgilere çoğu zaman nonparamatrik teknik uygulanmaktadır.

İstatistik analiz yöntemleri tanımlayıcı ve yorumlayıcı olarak ikiye ayrılabilir. İçerik olarak bilgiler toparlanır, sunulur ve olguların karakterleri tanımlanır.

Analiz yöntemleri bilgisayarlar ile yapılmakta olup, SPSS, Minitab, E-Views, Matlab, R-Project, SAS, STATA gibi istatistik programları 1970 – 1990’lardan beri günümüzde kullanılmaktadır. Bu programlar ile;

  • Varyans,

  • Standart Sapma,

  • Z ve t Testi,

  • Varsayım Belirleme,

  • ANOVA (Tek Faktörlü Varyans Analizi)

  • İşaret Testi,

  • Diziler Testi,

  • Mann-Whitney U Testi,

  • Spearman Korelasyon Analizi,

  • Latin Kare Düzeni,

  • Hotelling Testi,

  • Faktör Analizi,

  • Çok Değişkenli Regreasyon Analizi,

  • MANOVA (Çok Değişkenli Varyans Analizi) gibi daha bir çok istatistik analiz ve testleri yapabilirsiniz.

İstatistikler, kurum ve kuruluşlardan özel sektörlere kadar tüm çalışma alanlarında farklılık gösterir. Örneğin, fabrikalarda üretilen ürünlerin kaç tanesinin defolu olduğu, öğrencilerin başarı durumlarından, il ve ilçelerdeki nüfus artışına kadar tüm verilerde istatistik kullanılmaktadır.

İstatistik ne demek diye bakacak olursak; Modern Latincede devlet konseyi anlamını taşıyan statisticum collegium ve İtalyancada politikacı anlamına gelen statista kelimelerinden günümüze kadar gelmiştir. Kelime ilk olarak, 1749 yılında Alman Gottfried Achenwall’ın yazdığı Statistik adlı Devlet Bilimi anlamına gelen kitabına ismini vermiştir ve devlete ait istatistiki bilgiler yer alır. Bununla birlikte 1. Dünya Savaşı’nda nufüs sayımı yapılması, geçmişten günümüze kadar işsizlik oranları gibi verileri toparlamada istatistik, devlet yöneticilerine büyük katkı sağlamıştır.

 

Yaşadığımız ülke sınırları içerisinde birçok alanda geniş ve büyük ölçüde istatistik ve olasılık hesapları yapan bir kurum bulunmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti Hazine ve Maliye Bakanlığı bünyesinde bulunan, 1891 yılından beri faaliyetlerine devam eden bu kurum Türkiye İstatistik Kurumu’dur. Sanayi sektöründen tarım faaliyetlerine, işyeri sayımından nüfus sayımına kadar birçok alanda istatistiki verileri toplamak, analiz etmek kurumun başlıca görevleridir. Bununla birlikte milli gelir hesaplaması ve enflasyon takibi de kurum tarafından hesaplanmaktadır.

Türkiye istatistik verilerine örnek olarak;

31 Aralık 2019 tarihinde TÜİK (Türkiye İstatistik Kurumu) tarafından yapılan nüfusu sayımına göre Türkiye nüfusu, 83 milyon 154 bin 997. İstanbul nüfusu, 15 milyon.

İşsizlik, 4 milyon 438 bin kişi ile 13,6’dır. (TÜİK’e göre)

12 ay boyunca yapılan araştırmalar ile elde edilen verilere göre Şubat 2020 enflasyon oranı tüketici fiyatı ,9, üretici fiyatı ise 14,18 artış göstermiştir.

Tıp, inşaat, siyaset gibi alanlarda istatistik verilerini doğru olması yapılacak olan faaliyet ile doğru orantılıdır. İstatistiki veriler ne kadar doğru olursa yapılacak işin de hatasız olması anlamına gelir.

 

Bunlar da hoşunuza gidebilir...

Bir Cevap Yazın